«تغییری که از هجوم نیروهای دستهجمعی در اخلاق انسان حاصل میشود، شگفتانگیز است. یک شخص مهربان و معقول ممکن است بدل به یک دیوانه یا یک جانور درنده شود. انسان همیشه مایل است که تقصیر را به گردن اوضاع و احوال خارجی بیاندازد ولی هیچچیز در ما نمیتواند بروز کند مگر آنکه قبلاً جزئی از وجود ما بوده باشد.
حقیقت این است که ما همیشه روی کوه آتشفشان زندگی میکنیم و تا جایی که میدانیم هیچوسیلهای برای جلوگیری از یک انفجار احتمالی که اگر واقع شود هر چه را که در دسترس آن است نابود خواهد کرد، وجود ندارد.
البته توصیه پیروی از عقل و شعور انسانی بسیار پسندیده است؛ اما اگر روی سخن شما با جمعی دیوانه یا با تودهی اشخاص مبتلا به هیجان دستهجمعی باشد، تکلیف چه خواهد بود؟ بین این دو گروه، تفاوتی نیست! زیرا هم دیوانه و هم توده، [هر دو ] تابع نیروهای مخرب و غیرشخصی هستند.»
- روانشناسی و دین
برگردان از: فواد روحانی
در اپیزود بیستوهفتم از دیگرینامه با نام «بلاگردان»، به هیجانات دستهجمعی برای تخلیه خشم و خروش بر سر یک «بلاگردان» خواهیم پرداخت و ضمن نقل مثالهای دردناک تاریخی از چنین پدیدههایی، از نگاه یونگی برای درک این پدیده، بهره خواهیم گرفت.