پیام همراهان
دفن شهدای گمنام در دانشگاهها و پارکهای کشور، اقدامی نمادین است که ظاهراً یادآور فداکاری و ایثار است. اما بررسی دقیقتر نشان میدهد که این یادبودها فراتر از یک اقدام فرهنگی، ابزاری برای تثبیت هژمونی ایدئولوژیک و شکلدهی ذهنیت جامعه هستند. بنا به گزارش قرارگاه نور سازمان بسیج دانشجویی، تاکنون پیکر ۴۹۳ شهید گمنام در ۱۹۳ دانشگاه کشور تدفین شدهاند.
یکی از پیامدهای این سیاست، قهرمانسازی از جنگ است. در حالی که در جهان آثار فرهنگی و سینمایی ضد جنگ، نقد سیاستهای نظامی و بررسی هزینههای انسانی جنگ رایج است، در جمهوری اسلامی تقریباً هیچ اثر رسمی ضد جنگ تولید نشده است. تمام روایتهای مرتبط با جنگ، بر شجاعت و فداکاری تاکید دارند و ذهنیت جامعه را برای پذیرش خشونت و سیاستهای نظامی آماده میکنند.
حضور این یادمانها در محیطهای آموزشی و عمومی، ضمن محدود کردن پرسشگری، نسل جوان را در معرض مهندسی فرهنگی و فکری قرار میدهد. دانشگاهها و پارکها، به جای محل یادگیری آزاد و تبادل افکار، تبدیل به صحنهای برای تثبیت روایت رسمی جنگ و ارزشهای ایدئولوژیک میشوند.
برای مواجهه با این سیاست، ضروری است که نقد تاریخی و فرهنگی جنگ، آثار سینمایی متنوع و فضای بحث و پرسش آزاد در دانشگاهها و محیطهای عمومی گسترش یابد. یادبود شهدای گمنام میتواند با حفظ احترام به فداکاریها، تبدیل به فرصتی برای آموزش چندصدایی، تحلیل انتقادی و تقویت تفکر مستقل شود.
ایرانیان در پسا جمهوری اسلامی ضمن بزرگداشت یاد شهدا هرگز از جنگ و جنگ افروزی استقبال نخواهند کرد.