پیام همراهان
«پیمان ابراهیم، بهعنوان ابتکاری مهم برای نزدیکی ملتها و فرهنگهای خاورمیانه، حامل نمادگرایی ویژهای است. انتخاب نام «ابراهیم» یادآور پیامبری است که در سه دین یهودیت، مسیحیت و اسلام جایگاهی مشترک دارد و میتواند الهامبخش صلح، تفاهم و همزیستی باشد. با این حال، تحقق معنای واقعی این پیمان تنها در گرو سیاست نیست، بلکه مستلزم توجه جدی به بُعد فرهنگی و بهویژه مسئله خشونت فرهنگی است.
خشونت فرهنگی به معنای بازتولید روایتها و کلیشههای منفی درباره دیگران است؛ امری که به شکلگیری بیاعتمادی، نفرت و در نهایت تنشهای آشکار میانجامد. نمونه بارز آن را میتوان در محتوای آموزشی و رسانهای مشاهده کرد؛ جایی که کتابهای درسی یا برنامههای خبری گاه تصویری تحریفشده و خصمانه از «دیگری» ارائه میدهند و ذهنیت نسلهای جوان را نسبت به همسایگانشان مسموم میسازند. این چرخه، اگر ادامه یابد، راه هرگونه صلح پایدار را خواهد بست.
برای عبور از این وضعیت، باید به عدالت فرهنگی توجهی جدی داشت. اصلاح نظام آموزشی، طراحی پروژههای مشترک فرهنگی، و برگزاری کارگاههای بینفرهنگی از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش خشونت فرهنگی کمک کند. نقش نهادهای مدنی و جامعه جهانی نیز در پشتیبانی از رسانههای مسئولیتپذیر و آموزشهای همدلانه بسیار کلیدی است.
خاورمیانه سرزمینی است که سه دین ابراهیمی آن را مقدس میشمارند. تاریخ نشان داده است که شکوفایی تمدن در این منطقه، زمانی امکانپذیر بوده که مسلمانان، مسیحیان و یهودیان در فضایی روادارانه در کنار هم زیستهاند. از همین رو، همزیستی مسالمتآمیز نه تنها یک آرمان اخلاقی، بلکه ضرورتی تاریخی و فرهنگی برای دستیابی به صلح پایدار است.
امید آن است که پیمان ابراهیم، با فراتر رفتن از مرزهای سیاسی و امنیتی، به فرصتی برای کاهش خشونت فرهنگی و تقویت زیست مشترک بدل شود.»
پیمان ابراهیم (Abraham Accords) در سال ۲۰۲۰ با میانجیگری دولت دونالد ترامپ در کاخ سفید امضا شد و نقطه عطفی در روابط اسرائیل با برخی کشورهای عربی به شمار آمد. ابتدا امارات متحده عربی و بحرین روابط دیپلماتیک رسمی با اسرائیل برقرار کردند و کمی بعد سودان و مراکش نیز به این روند پیوستند. هدف اصلی این توافقات عادیسازی روابط، گسترش همکاریهای اقتصادی، امنیتی و فناورانه و کاهش تنشهای دیرینه در خاورمیانه بود. ایالات متحده این توافقها را به عنوان دستاوردی مهم در مسیر صلح منطقهای معرفی کرد و آن را تلاشی برای ایجاد جبههای متحدتر در برابر تهدیدهای مشترکی مانند ایران دانست.